Türkiye Ziraat Odaları Birliği

Vatan Hürriyet Ekmek

ZOBİS
ZOBİS
Türkiye Ziraat Odaları Birliği > Haberler > En iyi badem bizde ama en çok ihraç eden ABD

En iyi badem bizde ama en çok ihraç eden ABD

-En iyi badem bizde ama en çok ihraç eden ABD
-TZOB Genel Başkanı Bayraktar: “Çok değerli bir ürün olan, marketlerde kilogramı ABD
iç bademinin iki katı bir fiyatla, 75 liradan satılan Datça iç bademinde tek sorun üretimin yeterli olmaması”
-“7,53 bin ton iç badem ihraç ederek 65 milyon dolar kazanıyoruz. Bu rakam 650 milyon dolar neden olmasın?”
-“ABD, 834 bin ton iç badem üretirken, Avustralya 70 bin tonla ikinci, İspanya 40 bin tonla üçüncü, Türkiye, 13 bin tonla dördüncü sırada yer aldı”
-“Türkiye’nin 66 ilinde, 4,7 milyonu meyve veren, 7,9 milyon badem ağacı var. Bunların yanı sıra on milyonlarca yabani badem ağacı da ülkemizin hemen her tarafını
sarmış durumda”
-“Yabani badem ağaçları aşılanır, modern badem bahçeleri kurulursa, üretim olağanüstü bir hızla artar ve Türkiye fındık gibi değerli bir ihraç ürününe kavuşur”
-“Kabuklu badem üretiminde 8 bin 750 tonla Muğla birinci olurken, Mersin 8 bin 621 tonla ikinci, Antalya 5 bin 404 tonla üçüncü”

Ankara – 01.12.2013 – Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, en iyi iç bademin Türkiye’de olmasına rağmen en çok bademi ABD’nin üretip, ihraç ettiğini bildirerek, “Çok değerli bir ürün olan, marketlerde kilogramı ABD iç bademinin iki katı bir fiyatla, 75 liradan satılan Datça iç bademinde tek sorun üretimin yeterli olmaması” dedi.
Bayraktar, yaptığı açıklamada, bademin Anadolu’nun en eski meyve türlerinden birisi olduğunu, Karadeniz bölgesi hariç Anadolu’nun hemen her yerinde yetiştiriciliğinin yapıldığını belirtti. Uzun yıllardır üretimi yapılan badem ağaçlarının büyük bir kısmının dağ ve tepelerde, arazi sınırlarında kendiliğinden tohumdan yetişmesinin farklı özellikler gösteren bir popülasyona neden olduğunu bildiren Bayraktar, bu durumun ıslah çalışmaları için bir avantaj taşıdığını vurguladı. Bayraktar, bademde verim ve kalitenin düşüklüğü ve standardizasyonun olmamasının ise bir dezavantaj oluşturduğunu belirtti.

-ABD, dünya üretiminin yüzde 79’unu karşılıyor-

Şemsi Bayraktar, şunları kaydetti:
“Bademde satış değeri yüksek ve pazara konu olanı iç bademdir. Uluslararası Fındık ve Kuru Meyve Konseyi’nin (INC) 2012 yılı verilerine göre dünyada 1,06 milyon ton iç badem üretimi var. ABD, 834 bin ton iç badem üretim ve yüzde 79 payla ilk sırada yer alırken, 70 bin ton üretimle yüzde 7 pay alan Avustralya ikinci, 40 bin ton üretim ve yüzde 4 payla İspanya üçüncü sırada bulunuyor. Ülkemiz yaklaşık 13 bin ton iç badem üretimi ve yüzde 1,2 payla dördüncü sırada yer aldı.
Türkiye’nin kabuklu badem üretimi 1997 yılında 33 bin ton iken, 2012 yılında, 1997’ye göre yüzde 143,2 artışla 80 bin 261 tona çıktı. Toplu badem meyveliklerinin alanı ise aynı dönemde yüzde 214 artışla 75 bin hektardan 235 bin 547 hektara ulaştı.
Kabuklu badem üretiminde 8 bin 750 tonla Muğla birinci olurken, Mersin 8 bin 621 tonla ikinci, Antalya 5 bin 404 tonla üçüncü, Denizli 5 bin 121 tonla dördüncü, Çanakkale 4 bin 91 tonla beşinci, Isparta 3 bin 916 tonla altıncı, Diyarbakır 3 bin 213 tonla yedinci, Balıkesir 2 bin 682 tonla sekizinci, Manisa 2 bin 660 tonla dokuzuncu, Elazığ 2 bin 456 tonla onuncu oldu.”

-İhracat 65, ithalat 102 milyon dolar-

Şemsi Bayraktar, kuru yemiş olarak tüketilen bademin, çikolata, şekerleme, pasta yapımında, badem yağının ise kozmetik ve ilaç endüstrisinde kullanıldığını belirtti.
Türkiye’de kişi başına iç badem tüketiminin 2001-2011 döneminde 0,66 kilogramdan 1,1 kilograma yükseldiği bilgisini veren Bayraktar, şunları kaydetti:
“Bademde daha önce yüzde 90 olan yeterlilik derecesinin 2007 yılından itibaren tüketimdeki artış nedeniyle, düşerek 2011 yılında yüzde 82’ye geriledi.
Yurtiçi tüketimdeki yükselmeyle birlikte özellikle 2005 yılından itibaren bademde ithalatımız artmaya başladı. 2005 yılında 7,99 milyon dolar olan kabuklu ve iç badem ithalatı, 2012 yılında 102 milyon dolara çıktı. İthalatın yüzde 94’ü ABD’den gerçekleşti.
Ülkemizin, 2005 yılında 635 tonla 5,48 milyon dolar olan ihracat geliri, 2012 yılında 7,53 bin tonla 65 milyon dolara çıktı. İhracatta Tunus, Cezayir, Libya gibi Kuzey Afrika ülkeleri ve Irak, İran, Suudi Arabistan gibi Ortadoğu ülkeleri ilk sırada yer aldı. İhracatın neredeyse tamamı iç badem olarak yapıldı.”

-Bademde gelir diğer tarım ürünlerine göre 2-3 kat fazla-

Türkiye’de, badem yetiştiriciliğinin üreticisine diğer tarım ürünlerine göre 2-3 kat daha fazla gelir getirmesine rağmen, üretimi halen genellikle çit bitkisi ya da sınır ağacı olarak dikildiğini ve dağınık ağaçlar şeklinde yapıldığını belirten Bayraktar, açıklamasında şu konulara değindi:
“Badem, diğer meyve türlerinin yetişmediği çorak, sulama imkanı az olan, kıraç, nispi olarak kötü toprağa sahip arazilerde bile ürün verir ama ürün az olur, iyi kalite de elde edilemez. Kaliteli ve bol ürün alınmak isteniyorsa toprak derinliği en az 2 metre olan organik maddece zengin, geçirgen yapıda ve verimli topraklarda badem yetiştiriciliği yapılmalı, arazi sulanabilmelidir. Yetiştiricilik, pazar değeri olan standart çeşitlerle ve kapama bahçelerde yapılmalıdır. Üreticilerimiz, badem bahçesi kurarken, güneye yamaç arazileri, geç çiçeklenen, iyi kalite, yüksek verimli çeşitleri tercih etmelidir.
Badem yetiştiriciliğine en uygun olan bölgelerimiz Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgeleridir. İç Anadolu, ilkbahar geç donları nedeniyle badem yetiştiriciliğinde riskli olan bölgemizdir. Türkiye’nin 66 ilinde, 4,7 milyonu meyve veren, 7,9 milyon badem ağacı var. Bunların yanı sıra on milyonlarca yabani badem ağacı da ülkemizin hemen her tarafını sarmış durumda. Yabani badem ağaçları aşılanır, modern badem bahçeleri kurulursa, üretim olağanüstü bir hızla artar ve Türkiye fındık gibi değerli bir ihraç ürününe kavuşur.

-Yapılması gerekenler-

Bayraktar, bademde üretimin hızla artırılması gerektiğini, Türkiye’nin bu ürünün ihracatını en az 10 katına çıkarabileceğini bildirerek, “8 bin ton badem ihraç ederek 65 milyon dolar kazanıyoruz. Bu rakam 650 milyon dolar neden olmasın? Yapılacaklar belli. Üreticilerimiz modern badem bahçeleri kurmaları için teşvik edilmeli, ilk tesis masraflarının karşılanması amacıyla desteklenmelidir. Yabani ağaçlar da Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığımızca hazırlanacak bir projeyle kaliteli verimli standart çeşitlerle aşılanmalıdır” dedi.
İller itibarıyla badem toplu meyveliklerinin alanı, üretim miktarı, ağaç başına ortalama verim, meyve veren yaşta ağaç sayısı, meyve vermeyen yaşta ağaç sayısı ve toplam ağaç sayısı şöyle:

 

İller

Toplu Meyveliklerin Alanı (Dekar)

Üretim (Ton)

Ağaç Başına Ortalama Verim (Kg)

Meyve Veren Yaşta Ağaç Sayısı

Meyve Vermeyen Yaşta Ağaç Sayısı

Toplam Ağaç Sayısı

1

Muğla

32.269

8.750

17

518.680

138.321

657.001

2

Mersin

7.608

8.621

31

276.006

87.977

363.983

3

Antalya

11.473

5.404

24

227.741

91.645

319.386

4

Denizli

8.780

5.121

22

237.734

117.918

355.652

5

Çanakkale

9.055

4.091

24

170.130

176.814

346.944

6

Isparta

6.473

3.916

20

193.374

119.685

313.059

7

Diyarbakır

7.466

3.213

10

311.378

113.025

424.403

8

Balıkesir

9.969

2.682

15

178.680

152.879

331.559

9

Manisa

15.392

2.660

16

171.161

360.742

531.903

10

Elazığ

4.998

2.456

18

137.180

87.680

224.860

11

Afyonkaraisar

3.289

2.210

26

86.319

34.723

121.042

12

Ankara

5.932

2.120

26

80.876

138.865

219.741

13

Mardin

4.008

1.938

14

138.681

44.733

183.414

14

Karaman

8.996

1.877

12

157.305

100.377

257.682

15

Gaziantep

9.875

1.809

15

122.860

30.132

152.992

16

Nevşehir

4.209

1.767

20

89.710

68.689

158.399

17

Aydın

4.447

1.613

17

94.863

28.510

123.373

18

Konya

3.554

1.563

11

137.690

93.316

231.006

19

Şanlıurfa

22.657

1.499

7

201.915

259.410

461.325

20

Kahramanmaraş

4.360

1.312

21

62.475

57.305

119.780

21

Uşak

5.037

1.307

21

63.120

51.956

115.076

22

İzmir

2.680

1.276

14

91.136

30.234

121.370

23

Burdur

1.803

1.027

15

67.500

54.619

122.119

24

Hatay

1.070

1.002

21

48.425

24.310

72.735

25

Eskişehir

941

965

16

61.493

19.062

80.555

26

Adıyaman

3.883

669

11

58.910

91.868

150.778

27

Adana

10.576

623

15

42.410

234.329

276.739

28

Malatya

4.610

564

13

43.555

103.515

147.070

29

Kilis

2.458

560

10

58.874

6.542

65.416

30

Tunceli

580

555

19

29.986

7.158

37.144

31

Tokat

83

550

28

19.870

5.895

25.765

32

Bursa

1.393

540

18

29.977

18.671

48.648

33

Kütahya

1.094

539

22

24.920

13.900

38.820

34

Çankırı

86

517

11

45.200

7.515

52.715

35

Tekirdağ

2.616

437

12

35.461

27.459

62.920

36

Sakarya

1.004

403

13

31.570

23.215

54.785

37

Edirne

1.103

395

14

27.908

14.172

42.080

38

Siirt

2.394

377

6

59.010

11.102

70.112

39

Çorum

360

367

7

54.590

14.160

68.750

40

Amasya

15

364

33

11.048

2.662

13.710

41

Kırıkkale

1.278

353

14

24.815

21.609

46.424

42

Batman

740

323

11

29.825

19.105

48.930

43

Bilecik

374

322

34

9.603

3.314

12.917

44

Kırşehir

138

194

13

14.392

3.941

18.333

45

Yozgat

921

181

29

6.340

33.780

40.120

46

Kırklareli

371

159

20

7.875

20.255

28.130

47

Niğde

436

145

20

7.175

8.691

15.866

48

Aksaray

83

134

20

6.870

4.895

11.765

49

Şırnak

61

128

16

7.978

1.118

9.096

50

Bolu

152

114

13

8.780

2.090

10.870

51

Kayseri

512

98

9

10.887

16.598

27.485

52

Osmaniye

924

84

8

10.905

19.830

30.735

53

İstanbul

463

76

10

7.600

4.300

11.900

54

Karabük

262

69

8

8.820

8.750

17.570

55

Erzincan

39

61

7

8.740

960

9.700

56

Sinop

0

51

15

3.400

75

3.475

57

Bitlis

0

35

22

1.600

300

1.900

58

Bingöl

23

27

30

894

232

1.126

59

Hakkari

35

20

16

1.230

585

1.815

60

Kastamonu

0

10

10

1.000

50

1.050

61

Erzurum

0

7

8

850

100

950

62

Düzce

0

5

20

250

0

250

63

Sivas

101

3

20

150

5.950

6.100

64

Van

25

2

27

73

907

980

65

Yalova

8

1

17

60

220

280

66

Kocaeli

5

0

0

0

200

200

 

Toplam

235.547

80.261

17

4.679.833

3.242.945

7.922.778